ใครบ้างที่ต้องทำ การขอ Apostille สำหรับเอกสารการสมรส

เส้นทางเอกสารของกรณีนี้

หนังสือรับรองสถานภาพจากสถานทูตฝ่ายต่างชาติ → แปลเป็นภาษาไทย → นิติกรณ์ที่กรมการกงสุล → จดทะเบียนสมรสที่อำเภอ/เขตพร้อมพยาน → คัดสำเนารับรอง → แปลและ Apostille สำหรับใช้ต่างประเทศ

ไทม์ไลน์การทำงานทีละขั้น

เอกสารที่ต้องเตรียม

• สูติบัตรบุตร (ถ้ามี) พร้อมคำแปล สำหรับการยื่นวีซ่าครอบครัวในภายหลัง
• วันเป้าหมายที่ต้องการจดทะเบียน เพื่อนับถอยหลังจัดคิวสถานทูตและคิวรับรองเอกสาร
• หนังสือเดินทางของฝ่ายต่างชาติ (เล่มจริง) พร้อมสำเนาหน้าข้อมูลและหน้าตราประทับเข้าเมืองล่าสุด
• บัตรประจำตัวประชาชนและทะเบียนบ้านฉบับจริงของฝ่ายสัญชาติไทย
• หนังสือรับรองสถานภาพการสมรส (Affirmation of Freedom to Marry) จากสถานทูตของฝ่ายต่างชาติในประเทศไทย
• คำแปลภาษาไทยของหนังสือรับรองสถานภาพ พร้อมการรับรองจากกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
• หลักฐานการสิ้นสุดการสมรสเดิม เช่น ใบสำคัญการหย่า คำพิพากษาถึงที่สุด หรือใบมรณบัตร พร้อมคำแปล
• พยานสองคนพร้อมบัตรประจำตัวที่ใช้ได้จริงในวันจดทะเบียน

นิติกรณ์และ Apostille สำหรับเอกสารการสมรส

กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ เป็นหน่วยงานเดียวในประเทศไทยที่ออกนิติกรณ์และ Apostille อนุสัญญากรุงเฮก ค.ศ. 1961 มีผลกับประเทศไทยตั้งแต่ 22 ธันวาคม 2024 ทำให้เอกสารที่ส่งไปยังรัฐภาคีจบขั้นตอนที่ Apostille โดยไม่ต้องรับรองซ้ำที่สถานทูตปลายทาง

เอกสารที่มักต้องรับรองในงานสมรส ได้แก่ คำแปลหนังสือรับรองสถานภาพจากสถานทูต (ขาเข้า) และคำแปลใบสำคัญการสมรส ทะเบียนสมรส ทะเบียนบ้าน หรือใบเปลี่ยนชื่อสกุล (ขาออก) ค่าธรรมเนียมตามประกาศกระทรวงการต่างประเทศคือ 200 บาทต่อฉบับ (ปกติ) และ 400 บาทต่อฉบับ (ด่วน) ซึ่งเป็นค่าธรรมเนียมของราชการ แยกจากค่าบริการดำเนินการ

ควรตรวจสถานะรัฐภาคีจากตารางสถานะของ HCCH ในวันที่ดำเนินการจริง เพราะรายชื่อรัฐภาคีและข้อคัดค้านระหว่างรัฐเปลี่ยนแปลงได้ และการรับรองผิดชั้นทำให้ต้องเดินเรื่องใหม่ทั้งชุด

ผลของการสมรสต่อทรัพย์สินและเอกสารทะเบียน

เมื่อสมรสแล้ว ทรัพย์สินแบ่งเป็นสินส่วนตัวและสินสมรสตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ การทำนิติกรรมสำคัญบางประเภทต้องได้รับความยินยอมของคู่สมรส หน่วยงานเช่นกรมที่ดินจึงมักขอเอกสารแสดงสถานะสมรสและหนังสือให้ความยินยอมพร้อมคำแปลเมื่อคู่สมรสเป็นชาวต่างชาติ

การเปลี่ยนคำนำหน้าหรือนามสกุลหลังสมรสเป็นสิทธิ ไม่ใช่หน้าที่ หากเปลี่ยน ต้องปรับปรุงบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน หนังสือเดินทาง และเอกสารทางการเงินให้ตรงกันทั้งชุด มิฉะนั้นชื่อที่ไม่ตรงกันจะทำให้เอกสารถูกตีกลับเมื่อยื่นวีซ่า

งานทะเบียนที่ตามมาภายหลัง เช่น การรับรองบุตร การจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรม หรือการจัดการมรดก ล้วนอ้างอิงเอกสารการสมรสชุดเดียวกัน การเก็บชุดเอกสารที่ผ่านการรับรองไว้อย่างครบถ้วนจึงประหยัดเวลาในอนาคต

การจดทะเบียนสมรสตามพื้นที่และการเดินเรื่องเอกสาร

คู่สมรสเลือกจดทะเบียนที่อำเภอหรือสำนักงานเขตใดก็ได้ทั่วประเทศ แต่ละแห่งมีวันเวลาทำการ ระบบคิว และการขอให้มีล่ามแตกต่างกัน สำนักงานเขตในกรุงเทพฯ ที่มีคู่ชาวต่างชาติมาก มักมีแนวปฏิบัติที่ชัดเจนกว่าและตรวจเอกสารละเอียดกว่า

หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ถนัดภาษาไทย นายทะเบียนอาจขอให้มีล่ามเพื่อยืนยันว่าคู่สมรสเข้าใจเนื้อหาที่ลงนามจริง ซึ่งเป็นการคุ้มครองความสมบูรณ์ของความยินยอม ไม่ใช่ขั้นตอนทางพิธีการ

งานรับรองเอกสารทั้งหมดรวมศูนย์อยู่ที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ผู้ที่อยู่ต่างจังหวัดจึงควรเผื่อเวลาสำหรับการส่งเอกสารตัวจริงและการเดินเรื่อง หรือมอบอำนาจให้ผู้แทนดำเนินการแทน

ลำดับขั้นที่ถูกต้องตั้งแต่ต้นจนได้ใบสำคัญการสมรส

ลำดับที่ใช้ได้จริงคือ (1) ยืนยันคุณสมบัติและสถานะการสมรสเดิมของทั้งสองฝ่าย (2) ฝ่ายต่างชาติขอหนังสือรับรองสถานภาพจากสถานทูตของตนในประเทศไทย (3) แปลเอกสารเป็นภาษาไทย (4) รับรองที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ (5) ยื่นจดทะเบียนที่อำเภอหรือเขตพร้อมพยาน (6) ขอคัดสำเนาที่รับรองถูกต้องเพื่อใช้ต่อ และ (7) แปลและรับรอง/Apostille สำหรับใช้ต่างประเทศ

ความผิดพลาดที่พบมากที่สุดคือการสลับขั้นตอน เช่น แปลก่อนที่สถานทูตจะออกเอกสารฉบับจริง หรือนำเอกสารไปอำเภอโดยยังไม่ผ่านกรมการกงสุล ซึ่งทำให้ต้องเริ่มเดินเรื่องใหม่และเสียค่าธรรมเนียมซ้ำ

เราจะกำหนดวันจดทะเบียนเป้าหมายก่อน แล้วนับถอยหลังจากวันนั้นเพื่อจัดคิวสถานทูต คิวรับรอง และการนัดหมายที่อำเภอให้สอดคล้องกัน

สาเหตุที่เอกสารถูกตีกลับบ่อยที่สุด

• แปลไม่ครบทุกองค์ประกอบ เช่น ตกตราประทับ ลายมือชื่อ หรือข้อความท้ายเอกสาร
• ใช้สำเนาถ่ายเอกสารแทนฉบับคัดรับรองใหม่จากสำนักทะเบียน
• หลักฐานการสิ้นสุดการสมรสเดิมไม่ครบ หรือทะเบียนราษฎรยังแสดงสถานะสมรสเดิมอยู่
• เคลือบพลาสติกใบสำคัญการสมรส ทำให้ตรวจสอบตราประทับและลายน้ำไม่ได้
• ส่งเอกสารไปรับรองที่สถานทูตปลายทางทั้งที่ประเทศนั้นเป็นรัฐภาคีอนุสัญญากรุงเฮกและจบที่ Apostille แล้ว
• ทำสัญญาก่อนสมรสหลังจดทะเบียนแล้ว ซึ่งไม่มีผลตามกฎหมายไทย

อภิธานศัพท์งานทะเบียนครอบครัว

ทะเบียนสมรส (คร.2)

บันทึกการสมรสที่นายทะเบียนจัดทำและเก็บไว้ในระบบทะเบียน คัดสำเนาฉบับรับรองได้ที่สำนักทะเบียน

ใบสำคัญการสมรส (คร.3)

เอกสารที่นายทะเบียนออกให้คู่สมรสเป็นหลักฐานการสมรส และเป็นฉบับที่หน่วยงานต่างประเทศขอมากที่สุด

Affirmation of Freedom to Marry

หนังสือรับรองว่าผู้ร้องมีสิทธิสมรสได้ ออกโดยสถานทูตหรือสถานกงสุลของประเทศฝ่ายต่างชาติในประเทศไทย

นิติกรณ์ (Legalization)

การรับรองลายมือชื่อและตราของเจ้าหน้าที่ผู้ลงนาม ดำเนินการโดยกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ

Apostille

ตรารับรองตามอนุสัญญากรุงเฮก ค.ศ. 1961 ซึ่งมีผลกับประเทศไทยตั้งแต่ 22 ธันวาคม 2024 ใช้แทนการรับรองซ้ำที่สถานทูตเมื่อปลายทางเป็นรัฐภาคี